Hiếm có chủ đề công nghệ nào được nhắc tới nhiều và gây nhiều kỳ vọng lẫn hoang mang như trí tuệ nhân tạo. Trong làn sóng này, gần như mọi sản phẩm phần mềm đều vội vã gắn thêm hai chữ AI, và nhiều doanh nghiệp cảm thấy áp lực phải có AI mà không rõ để làm gì. Sự thật tỉnh táo hơn là AI không phải phép màu cho mọi vấn đề, cũng không phải một trào lưu rỗng; nó là một công cụ mạnh ở đúng chỗ và vô dụng hoặc thậm chí gây hại ở sai chỗ. Khác biệt giữa một doanh nghiệp tận dụng được AI và một doanh nghiệp đốt tiền vào nó nằm ở việc đặt nó đúng chỗ thay vì gắn cho có. Bài viết này nhìn AI một cách thực tế, từ góc nhìn của một doanh nghiệp muốn dùng nó cho ra giá trị.
AI giữa hứa hẹn và thực tế
Để tiếp cận AI một cách tỉnh táo, trước hết cần gỡ nó ra khỏi cả sự thổi phồng lẫn sự hoài nghi cực đoan. Ở một thái cực, AI được tô vẽ như có thể làm mọi thứ, giải mọi bài toán, thay thế mọi việc; đây là sự thổi phồng dẫn tới những kỳ vọng sai và đầu tư lãng phí. Ở thái cực kia, một số người gạt bỏ AI như một trào lưu nhất thời; đây cũng là một sai lầm, vì AI thật sự có những khả năng đáng kể trong đúng những lĩnh vực của nó.
Sự thật nằm ở giữa: AI là một công cụ có những điểm mạnh thật và những giới hạn thật. Nó xuất sắc ở một số loại việc và kém hoặc không phù hợp ở những loại khác. Giá trị mà nó mang lại cho một doanh nghiệp phụ thuộc hoàn toàn vào việc nó được áp dụng vào đúng những bài toán mà nó giỏi, thay vì gắn bừa vào mọi nơi. Hiểu AI như một công cụ cụ thể với phạm vi cụ thể, chứ không phải một phép màu hay một trào lưu, là điểm khởi đầu để dùng nó một cách khôn ngoan.
Đặt AI đúng chỗ thay vì gắn cho có
Sai lầm phổ biến nhất trong cơn sốt AI là gắn nó vào sản phẩm vì áp lực phải có, vì đối thủ có, hay vì nó nghe hiện đại, mà không rõ nó giải quyết vấn đề gì. Kết quả là những tính năng AI làm cho có, không mang lại giá trị thật, đôi khi còn làm sản phẩm phức tạp và khó dùng hơn. Đây là cách đốt tiền nhanh nhất vào AI.
Cách tiếp cận đúng đảo ngược logic này: bắt đầu từ một vấn đề thật của doanh nghiệp, rồi hỏi liệu AI có phải công cụ phù hợp để giải nó không. Đôi khi câu trả lời là có, và AI mang lại giá trị lớn; đôi khi câu trả lời là không, và một giải pháp đơn giản hơn tốt hơn. Việc đặt câu hỏi vấn đề trước, công cụ sau giúp đảm bảo AI được dùng ở nơi nó thật sự tạo ra khác biệt, thay vì được rải khắp nơi một cách vô nghĩa. Đặt AI đúng chỗ đòi hỏi sự tỉnh táo để cưỡng lại áp lực gắn nó cho có, và sự rõ ràng về việc bạn thật sự cần giải quyết điều gì.
Những việc AI làm tốt cho doanh nghiệp
Để đặt AI đúng chỗ, cần hiểu nó giỏi những loại việc nào. AI đặc biệt mạnh trong việc xử lý và tìm ra mô thức trong những lượng dữ liệu lớn mà con người khó xử lý, như nhận ra xu hướng hay bất thường. Nó giỏi trong những việc lặp lại có tính phán đoán mà các quy tắc cứng nhắc khó bao quát, như phân loại hay gợi ý. Nó cũng ngày càng hữu ích trong việc hiểu và tạo ra ngôn ngữ, mở ra những ứng dụng như hỗ trợ trả lời hay tóm tắt.
Trong những lĩnh vực này, AI có thể mang lại giá trị thật cho doanh nghiệp: tự động hóa những việc trước đây cần con người, rút ra hiểu biết từ dữ liệu, hay nâng cao trải nghiệm khách hàng. Điểm chung của những ứng dụng tốt là chúng dùng AI cho đúng loại việc mà nó giỏi, để giải một vấn đề cụ thể có giá trị. Đây là nơi đầu tư vào AI sinh lời, khác hẳn với việc gắn AI vào những chỗ nó không phù hợp. Nhận ra đâu là những bài toán hợp với AI trong doanh nghiệp của mình là bước quan trọng để dùng nó hiệu quả.
Những chỗ AI bị thổi phồng
Cũng quan trọng không kém là nhận ra những chỗ AI bị thổi phồng quá mức so với thực tế. AI không phải lúc nào cũng đáng tin cho những quyết định quan trọng đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối, vì nó có thể sai theo những cách khó đoán. Nó không thay thế được sự phán đoán của con người trong những tình huống phức tạp đòi hỏi hiểu biết sâu về bối cảnh. Và nó không phải giải pháp cho những vấn đề mà gốc rễ là về quy trình hay con người chứ không phải về xử lý dữ liệu.
Việc kỳ vọng AI làm những điều nằm ngoài khả năng thật của nó dẫn tới thất vọng và rủi ro. Một doanh nghiệp giao những quyết định quan trọng hoàn toàn cho AI mà không có sự giám sát của con người có thể gặp hậu quả nghiêm trọng khi nó sai. Sự tỉnh táo về giới hạn của AI cũng quan trọng như sự nhận biết về sức mạnh của nó. Dùng AI khôn ngoan nghĩa là khai thác nó ở nơi nó mạnh trong khi không giao cho nó những việc vượt quá khả năng đáng tin của nó, và luôn giữ sự giám sát phù hợp của con người ở những nơi quan trọng.
Dữ liệu: nền tảng mà AI cần
Một thực tế quan trọng mà nhiều doanh nghiệp bỏ qua trong cơn hào hứng về AI là AI cần dữ liệu để hoạt động tốt, và chất lượng của dữ liệu quyết định chất lượng của kết quả. Một hệ thống AI dựa trên dữ liệu nghèo nàn, sai lệch hay thiếu sẽ cho ra kết quả tồi, bất kể công nghệ tinh vi tới đâu. Đây là nguyên tắc nền tảng thường bị che khuất bởi sự hào nhoáng của bản thân AI.
Điều này nghĩa là với nhiều doanh nghiệp, việc chuẩn bị để tận dụng AI bắt đầu không phải từ AI mà từ việc tổ chức và quản lý dữ liệu của mình cho tốt. Một doanh nghiệp có dữ liệu rời rạc, bẩn và không được quản lý sẽ thấy giá trị của AI bị giới hạn cho tới khi giải quyết được nền tảng đó. Vì thế, đầu tư vào AI nên đi cùng với, hay thậm chí sau, việc đảm bảo nền tảng dữ liệu vững. Hiểu rằng AI mạnh tới đâu cũng phụ thuộc vào dữ liệu nuôi nó giúp doanh nghiệp đầu tư đúng thứ tự, thay vì lao vào AI mà bỏ quên nền móng dữ liệu mà nó dựa vào.
Rủi ro và sự thận trọng cần có
Bên cạnh giá trị, AI cũng đi kèm những rủi ro cần được cân nhắc một cách có trách nhiệm. Có rủi ro về sự sai sót khó đoán, nơi AI cho ra kết quả sai một cách tự tin, đòi hỏi sự giám sát của con người. Có những cân nhắc về quyền riêng tư và đạo đức khi AI xử lý dữ liệu cá nhân hay đưa ra những quyết định ảnh hưởng tới con người. Và có rủi ro về sự phụ thuộc quá mức, nơi doanh nghiệp giao cho AI những việc mà nó không nên hoàn toàn đảm nhận.
Sự thận trọng không có nghĩa là tránh AI, mà là dùng nó một cách có trách nhiệm với sự hiểu biết về những rủi ro này. Điều này bao gồm giữ sự giám sát phù hợp của con người, đặc biệt cho những quyết định quan trọng, minh bạch về việc AI được dùng ở đâu và ra sao, và cẩn trọng với dữ liệu cá nhân. Một cách tiếp cận AI trưởng thành cân bằng giữa việc khai thác giá trị của nó và việc quản lý những rủi ro đi kèm, thay vì hoặc lao vào nó mù quáng hoặc tránh né hoàn toàn. Sự cân bằng có trách nhiệm này là dấu hiệu của một doanh nghiệp dùng AI một cách khôn ngoan.
Bắt đầu với AI một cách tỉnh táo
Với một doanh nghiệp muốn bắt đầu tận dụng AI, lời khuyên là tiếp cận một cách tỉnh táo và cụ thể thay vì chạy theo trào lưu. Hãy bắt đầu từ việc nhận diện một vấn đề thật mà AI có thể giải tốt, thay vì từ mong muốn có AI một cách chung chung. Đảm bảo nền tảng dữ liệu cần thiết được chuẩn bị. Và bắt đầu với một ứng dụng cụ thể, có giá trị rõ ràng, rồi học hỏi từ đó trước khi mở rộng.
Cách tiếp cận từng bước, dựa trên vấn đề thật này tránh được cả việc đốt tiền vào AI làm cho có lẫn việc bỏ lỡ giá trị thật mà nó có thể mang lại. AI là một công cụ mạnh trong tay người dùng nó một cách khôn ngoan, và vô dụng hay tốn kém trong tay người gắn nó cho có. Trong bối cảnh AI ngày càng phổ biến, lợi thế không thuộc về người vội vã gắn AI vào mọi thứ, mà về người tỉnh táo đặt nó đúng chỗ để giải những vấn đề thật. Một thái độ thực tế và có chọn lọc với AI là cách để biến nó từ một trào lưu áp lực thành một công cụ thật sự phục vụ doanh nghiệp.
Tại Microads, chúng tôi tiếp cận AI từ bài toán thật của khách chứ không gắn nó cho có, và luôn nhắc rằng nền tảng dữ liệu vững là điều kiện để AI tạo ra giá trị. Nếu bạn muốn tìm hiểu AI có thể giải quyết vấn đề cụ thể nào trong doanh nghiệp mình, hãy gọi 0919 788 815 hoặc trao đổi với chúng tôi qua khanhn@microads.vn.
